kategoria 'PRZEMIANA MATERII I UKŁADY'
NARZĄDY POKARMOWE I ICH FIZJOLOGIA cz II
Szczegółowym opisem budowy narządów służących do pobierania i trawienia pokarmu zajmują się podręczniki zoologii systematycznej i anatomii porównawczej. O przewodzie pokarmowym można mówić już u jamochłonów. Genetycznie jest to właściwie entodermalne prajelito, stadium gastruli z jednym otworem wpustowo-wyrzutowym, odpowiadającym blastoporusowi. U wyższych jamochłonów, a więc u koralowców a szczegół-nie u żebroplawów, wyodrębnia się dodatkowo ektodermalna przednia część tego przewodu jako jelito przednie (przełyk). Niektóre komórki entodermalne wyścielające ten przewód, który określa się nazwą jamy chłonąco-trawiącej, mają zdolność wydzielania do jamy soków, trawiących przede wszystkim białka i węglowodany. U jamochłonów spotyka się po raz pierwszy trawienie pozakomórkowe obok trawienia wewnątrzkomórkowego. Wewnątrzkomórkowo trawione są tłuszcze. Jama chłonącotrawiąca jamochłonów może stanowić prosty układ pokarmowy, jak np. u stułbi, lub może rozgałęziać się w skomplikowany system przewodów, tworząc układ naczyniowo-pokarmowy, jak u meduz. Układ pokarmowy jamochłonów zawsze jest jednak pozbawiony drugiego otworu, otworu odbytowego. Podobnie przedstawia się układ pokarmowy robaków [czytaj dalej]
NARZĄDY POKARMOWE I ICH FIZJOLOGIA
Do pobierania pokarmów zwierzęta mają urządzenia dostosowane do stopnia ich organizacji oraz środowiska, w którym żyją. Zwierzęta jednokomórkowe posługują się organellami w postaci nibynóżek (pseudopodia), którymi oblewają pokarm i wciągają w obręb komórki (.Rhizopoda), wici i rzęsek którymi napędzają go do specjalnych otworków w komórce (cytostom) odpowiadających otworowi ustnemu zwierząt wielokomórkowych (Flagellata, Ciliata) . U zwierząt wielokomórkowych do pobierania pokarmów służą specjalne narządy. Narządy te u różnych grup zwierzęcych są różnie wykształcone, w zależności od sposobu pobierania pokarmu i rodzaju trawienia ? wewnątrzkomórkowego czy zewnątrzkomórkowego. 1. Niektóre zwierzęta, jak np. gąbki, małże, osłonice i bezczaszkowce, wytwarzają za pomocą wici i rzęsek w wodzie wiry, podobnie jak wiciowce i orzęski, które wraz z wodą niosą drobne cząstki pokarmowe do otworu gębowego. Wici i rzęski funkcjonują w tym wypadku też jako aparat filtracyjny. 2. Inna grupa zwierząt, np. dżdżownice, drążąc swoje korytarze w ziemi, połykają jej grudki wraz z cząstkami organicznymi próchnicy, stanowiącymi ich pokarm. 3. Istnieje także grupa zwierząt, która za pomocą różnych [czytaj dalej]
UKŁADY
Do pobierania pokarmów w procesie żywienia oraz asymilacji pobranych związków służą zwierzętom jednokomórkowym specjalne organella, zwierzętom dwui trójwarstwowym ? odpowiednie komórki i tkanki, które u zwierząt jeszcze wyższych tworzą różnie zbudowane układy pokarmowe. Również do rozprowadzania po całym organizmie strawionych pokarmów oraz wydalania zbędnych produktów przemiany materii wykształcają się u zwierząt w okresie ich ontogenezy odpowiednie urządzenia i układy (układ krążenia i układ wydalniczy). Ponieważ dla wytworzenia energii cieplnej drogą spalania, głównie węglowodanów i tłuszczów, potrzebny jest tlen ? wykształcają się u zwierząt wyższych specjalne narządy i układy doprowadzające ten gaz do wszystkich części ciała. Wszystkie te narządy i układy ulegają doskonaleniu i specjalizacji w miarę rozwoju filogenetycznego świata zwierzęcego. PROMORFOLOGIANarządy i układy mogą się rozmieszczać w organizmach zwierzęcych w różny sposób. Zależnie od wzajemnego ustosunkowania płaszczyzn symetrii ciała i jego geometrycznych osi wyróżnia się zwierzęta, w których budowie można wyodrębnićosie równobiegunowe (izopolarne), zakończone na obu biegunach jednakowymi narządami, oraz osie różnobiegunowe [czytaj dalej]
PRZEMIANA MATERII I ENERGII cz II
Asymilacja polega więc na tym, że komórki ewentualnie organizmy „Wielokomórkowe pobierają z zewnątrz pewne substancje i z nich budują nowe cząsteczki żywej materii.Odmiennym i przeciwstawnym procesem jest dysymilacja. Dysymilacja polega na rozkładaniu pobranych substancji złożonych nazwiązki prostsze, a więc na reakcji rozkładu. Ponieważ reakcje rozkładu odbywają się zazwyczaj egzotermicznie, są one źródłem energii do wytwarzania nowych związków chemicznych. Wszelkie procesy polegające na spalaniu są procesami dysymilacji. Organizmy cudzożywne (heterotrofy), muszą pobierać oprócz wody i soli mineralnych gotowe związki organiczne w postaci białek, tłuszczów i węglowodanów. Organizmami cudżożywnymi są niektóre rośliny oraz wszystkie zwierzęta, z wyjątkiem wspomnianych wiciowców, które dzięki posiadaniu chromatoforów mogą się odżywiać autotroficznie i heterotroficznie; stanowią one z tej racji jak gdyby pomost między światem roślinnym i światem zwierzęcym. Zwierzęta, jako organizmy z reguły heterotroficzne, nie mają zdolności syntetyzowania ze związków nieorganicznych złożonych związków organicznych, potrzebnych do budowy swego ciała i muszą czerpać je z otoczenia. Źródłem tych związków są przede [czytaj dalej]
PRZEMIANA MATERII I ENERGII
Tak jak zespoły podobnych komórek tworzą tkanki, tak tkanki lub połączenia kilku różnych tkanek tworzą jednostki morfologiczne waszego rzędu, a mianowicie narządy. Zespoły narządów przystosowanych do wykonywania wspólnych funkcji tworzą z kolei układy, np. oddychania, trawienia itp., czyli jednostki morfologiczne jeszcze wyższego rzędu. Cechą wspólną wszystkich organizmów żywych jest: 1) zdolność pobierania pokarmów oraz przemiany materii i energii, 2) zdolność wykonywania różnych ruchów, 3) przyjmowanie najrozmaitszych bodźców z zewnętrznego otoczenia i reagowania na nie, 4) zdolność rozmnażania się. Dla wykonywania tych właśnie czynności wykształcają się u zwierząt wielokomórkowych narządy, którym u zwierząt jednokomórkowych odpowiadają najrozmaitsze narządziki, czyli organella. Ponadto, jak wiadomo z poprzednich rozdziałów, organizmy żywe cechuje rozwój i wzrost. Rozwój jest procesem stopniowego tworzenia się organizmu z zygoty, tj. zapłodnionej komórki, wzrost ? prowadzi do powiększenia masy rozwijającego się organizmu. Dla obu tych procesów, tj. rozwoju i wzrostu, bardzo ważne znaczenie mają warunki środowiska zewnętrznego wpływającego na jakość wymiany materii między [czytaj dalej]