kategoria 'TKANKI'
Osocze krwi
Osocze jest cieczą o barwie lekko żółtawej i ciężarze właściwym 1,027. Pod względem chemicznym składa się z około 90% wody, 9% ciał organicznych o różnym składzie i 1% ciał nieorganicznych. Z ciał organicznych najważniejszymi składnikami osocza są białka z grupy globulin i fibrynogen. Fibrynogen odgrywa główną rolę przy krzepnięciu krwi. Mianowicie, pod wpływem wspomnianej trombokinazy powstającej przy rozpadzie trombocytów, zawarty w osoczu nieczynny enzym protrombina, uczynnią się w obecności jonów wapnia, przechodząc w trombinę. Czynna trombina działa na fibrynogen, który zestala się w fibrynę o charakterze włóknistym (włóknik). Ważną rolę w procesie krzepnięcia krwi i działaniu fermentów odgrywa witamin K. Ciecz powstała po oddzieleniu się fibryny z osocza nosi nazwę surowicy (serum). L i m f a (chłonka) tworzy się z płynów tkankowych, przesączających się z włosowatych naczyń krwionośnych do przestrzeni międzykomórkowych. Z przestrzeni tych płyn tkankowy, po oddaniu komórkom pokarmów, przenika z powrotem do naczyń krwionośnych albo do naczyń limfatycznych, niosąc ze sobą produkty przemiany materii. Limfa jest cieczą bezbarwną lub lekko żółtą, opalizującą i krzepliwą. Limfa składa się [czytaj dalej]
Składniki morfotyczne krwi
Krwinki czerwone ? erytrocyty są najliczniejszymi komórkami krwi. W 1 mm3 krwi kobiet mieści się przeciętnie 4 500 000, a u mężczyzn około 5 000 000 czerwonych ciałek. Liczby te oczywiście są zmienne i zależą od wieku organizmu i stanu jego zdrowia. Są to komórki elastyczne łatwo zmieniają swój kształt, co ma duże znaczenie przy przeciskaniu się ich przez włosowate naczynia krwionośne. Dojrzałe erytrocyty człowieka i wszystkich innych ssaków są komórkami bezjądrowymi. Kształt krwinek ssaków, z wyjątkiem wielbłądowatych, jest okrągły. U wielbłądowatych oraz w pozostałych gromadach kręgowców krwinki są owalne. Widziane z boku krwinki ssaków przypominają soczewkę dwustronnie wklęsłą, u pozostałych kręgowców są one obustronnie wypukłe. Średnica krwinek czerwonych człowieka wynosi 7,5 n przy grubości 2,4 u na obwodzie i 1,8 w środku ciałka. W krwi człowieka znajduje się pewien procent ciałek o większych i mniejszych rozmiarach ? tzw. mikrocyty i makrocyty w odróżnieniu od normocytów. Łączna powierzchnia czerwonych ciałek krwi człowieka dochodzi wg niektórych autorów do 3500 m2. Ta olbrzymia powierzchnia, stykając się w płucach z tlenem, łatwo może związać tyle tego gazu, by zaopatrzyć wszystkie [czytaj dalej]
KREW I LIMFA
Swoistą tkanką u zwierząt wyżej zorganizowanych jest krew , której nadaniem jest pośredniczenie w wymianie materii pomiędzy komórkami ustroju a środowiskiem zewnętrznym. Krew z limfą, jako jedyna tkanka płynna, krążąc po całym organizmie, roznosi pokarmy i tlen do wszystkich komórek i tkanek, zbierając jednocześnie z tychże komórek i tkanek zbędne i trujące produkty przemiany materii. Nie jest to zresztą jedyna rola krwi. Ważną bowiem właściwością pewnych elementów krwi (leukocyty) jest zdolność fagocytozy, tj. pochłaniania ciał obcych i szkodliwych dla organizmu zwierzęcia, np. bakterii, oraz zdolność produkowania przeciwciał. Krew, jako tkanka płynna, zaopatruje też ustrój w odpowiedni zapas wody potrzebnej do prawidłowego przebiegu reakcji chemicznych, jakie zachodzą w komórkach. Za pośrednictwem krwi wreszcie krążą po organizmie wydzieliny gruczołów dokrewnych, tj. hormony, które, obok układu nerwowego, są ważnym czynnikiem regulującym prawidłową funkcję różnych narządów, jak również nieodzowne dla organizmu witaminy i enzymy. Wspomnieć tez należy’ o roli mechanicznej krwi, a ściślej mówiąc roli hydraulicznej. Ciśnienie powstałe w jednej części organizmu na skutek miejscowego skurczu mięśni [czytaj dalej]
Tkanka kostna
Tkanka kostna , podobnie jak i tkanka chrzęstna, jest tkanką oporową, znacznie jednak twardszą i odporną na działanie odkształcające. Twardość i odporność tej tkanki na odkształcenia jest wynikiem impregnacji substancji międzykomórkowej solami mineralnymi. Tkanka kostna stanowi materiał budulcowy szkieletu kręgowców, materiał niejako odlewniczy. Tkanka kostna bowiem nie ma właściwości formujących, jak np. tkanka nabłonkowa, która jest typową tkanką kształtotwórczą, lub inne rodzaje tkanek łącznych. W tkance kostnej, podobnie jak we wszystkich tkankach łącznych, wyróżnia się komórki i istotę międzykomórkową. Istnieją trzy rodzaje komórek kostnych: 1) komórki kościotwórcze ? osteoblasty występują głównie w okresie tworzenia się kości, czyli w okresie kostnienia, 2) komórki kostne ? osteocyty, występują w kości dojrzałej i nie mają zdolności dzielenia się, 3) komórki kościogubne czyli kościożerne ? osteoklasty, mają własności resorpcyjne, w miejscach złamań i uszkodzeń kości. Osteoblasty powstają z komórek mezenchymatycznych, a rola ich polega na wytwarzaniu podstawowej substancji międzykomórkowej i włókien klejorodnyeh. Osteoblasty powodują odkładanie się soli mineralnych w [czytaj dalej]
Tkanka łączna właściwa
Tkanka łączna właściwa budową swą zbliża się zasadniczo do tkanki łącznej zarodkowej, z tym jednakże, że z komórek mezenchymatycznych w miarę różnicowania się ? wyodrębniają się komórki limfoidalne, fibrocyty, histiocyty, komórki tuczne i tłuszczowe. Bardzo typowe dla tej tkanki są tzw. fibrocyty, które są komórkami o stosunkowo dużych i owalnych jądrach, o małej ilości chromatyny. W cytoplazmie fibrocytów, obok wyraźnego diplosomu i aparatu Golgiego, znajduje się znaczna ilość mitochondriów. Fibrocyty mają zdolność wytwarzania włókien, które są najprawdopodobniej pochodzenia mitochondrialnego. Włókna wytwarzane przez fibrocyty są składnikami substancji międzykcmórkowej niemal wszystkich tkanek łącznych. Wyróżnia się zasadnicze dwa lub trzy rodzaje włókien, występujących w substancji międzykomórkowej. Pierwsze to włókna klejorodne czyli kollagenowe, o średnicy 1-12 . Mają one przebieg lekko falisty i często rozgałęziają się tworząc sieci. Przy bliższym rozpatrzeniu okazuje się, że stanowią one wiązki delikatniejszych włókienek o średnicy około 0,3-0,5 Jak mówi nazwa, zbudowane są one głównie z białka kollagenu. Włókna te wykazują powinowactwo do barwników kwaśnych. Po wygotowaniu dają [czytaj dalej]
TKANKA ŁĄCZNA
Rola tkanki łącznej polega na łączeniu elementów innych tkanek w pewne kompleksy (jak np. włókien mięśniowych w mięśnie), łączeniu różnych tkanek między sobą (np. mięśniowej z kostną) oraz na czynności odżywczej. Tak różnorodne zadania tkanki łącznej wiążą się z bardzo znacznym zróżnicowaniem jej na kilka rodzajów oraz dużą plastycznością. Tkanka łączna różnicuje się z mezodermalnego listka zarodkowego lub, ściślej mówiąc, z jej różnych elementów mezenchymatycznych, wciskających się w szczeliny między wszystkimi trzema listkami. Komórki mezenchymy, zwanej przez niektórych autorów czwartym listkiem zarodkowym, zachowują swój embrionalny charakter, czym tłumaczy się ich ogromną plastyczność. Komórki te, a także różnicujące się z nich komórki o bardziej specjalnych własnościach są, obok substancji międzykomórkowej, podstawowym składnikiem tkanki łącznej. Mimo bowiem dużej różnorodności tkanek łącznych, w każdej z nich wyróżnia się dwa elementy: komórki i substancję międzykomórkową. Jakość tych elementów, ich ułożenie i wzajemny stosunek ilościowy są podstawą klasyfikacji tkanek łącznych. Tkanki te dzielą się na: 1. tkankę zarodkową; 2. tkankę łączną [czytaj dalej]
Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana cz II
Błony te dzielą zatem włókienka mięśniowe na odcinki mięśniowe lub kurczliwe, zwane też mionami. Pod nazwą mionu lub k o m m y rozumie się odcinek włókna, którego długość obejmuje połowę odcinka izotropowego, tj. od przegrody zwanej telofragmą, całą długość odcinka substancji anizotropowej i połowę drugiego sąsiadującego z nią odcinka substancji izotropowej, tj. do następnej telofragmy. Oznaczając telofragmy literami Z, mezofragmy literami M, odcinki izotropowe przez i,. a odcinki anizotropowe przez a, można mion określić następującym wzorem: Z +1/2i + 1/2a + M + l/2a + l/2i + Z. Ponieważ włókno ma kształt walcowaty, poszczególne odcinki substancji jednoi dwułomnej oraz przegrody mają na przekroju poprzecznym wygląd krążków. W skład każdego mionu wchodzą jeszcze sarkosomy, czyli ziarenka międzywlókienkowe. Opisywano jeszcze w mionach struktury sieciowe, o których naturze jeszcze nic pewnego nie można powiedzieć. Tkanka mięśniowa prążkowana buduje u zwierząt wyższych mięśnie szkieletowe oraz mięsień sercowy. Rozpatrując budowę tkanki mięśnia sercowego np. u kręgowców, stwierdza się pewne różnice w jej budowie w stosunku do przedstawionego schematu budowy tkanki mięśni szkieletowych. Różnice te [czytaj dalej]
Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana
Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana składa się, podobnie jak tkanka mięśniowa gładka, z wydłużonych komórek, zwanych, włóknami mięśniowymi, zawierających włókienka kurczliwe . Istnieje jednak duża różnica w budowie włókna mięśnia gładkiego i prążkowanego. O ile włókna gładkie są stosunkowo małymi, jednojądrowymi komórkami, to włókna mięśni prążkowanych są dużymi, zespólniami komórkowymi, zawierającymi nieraz kilkaset, a nawet kilka tysięcy jąder. Dalsza różnica dotyczy budowy miofibryli, o których była już wyżej mowa. Budowa ta zostanie jeszcze dokładnie omówiona. Przeciętna długość włókien mięśni prążkowanych waha się w granicach 4-5 cm, choć może dochodzić do 15-17 cm. Grubość ich wynosi 30-100. Każde włókno otoczone jest sarkolemmą (o grubości około lit), tj. błoną ograniczającą sarkoplazmę. Sarkoplazma na przekroju poprzecznym włókna przypomina sieć o małych wielobocznych okach. Oka te stanowią tzw. pola Cohnheima, będące przekrojami wiązek miofibryli, . Ilość sarkoplazmy w rozmaitych włóknach może być różna. Włókna mięśniowe zawierające stosunkowo małą ilość sarkoplazmy są jasne, czyli białe, natomiast włókna zawierające dużą ilość sarkoplazmy ? [czytaj dalej]
TKANKA MIĘŚNIOWA
Tkanka mięśniowa jest pochodzenia mezodermalnego, choć znane są przypadki jej ektodermalnego pochodzenia. Rzadkie przypadki ektodermalnego pochodzenia tej tkanki dotyczą zwierząt niższych i larw (np. u Annelida); również i u człowieka komórki nabłonkowo-mięśniowe mają charakter miocytów i mogą pochodzić z ektodermy, np. w gruczołach potowych lub mlecznych, bądź z entodermyw trzustce. Swoistą cechą tkanki mięśniowej jest jej zdolność do reagowania skurczami na różne bodźce zewnętrzne lub wewnętrzne oraz rozkurczami po ustaniu podniety. Duża kurczliwość tkanki mięśniowej możliwa jest dzięki charakterystycznym dla komórek mięśniowych włókienkom kurczliwym ? miofibrylom. Substancja budująca miofibryle może być dwułomna (anizotropowa) lub jednołomna (izotropowa). Wyróżnia się więc włókienka kurczliwe zbudowane z jednej tylko substancji jednołomnej oraz włókienka zbudowane z dwu substancji, tj. jednołomnej i dwułomnej, układających się we włókienku odcinkami na przemian. Wygląd pierwszych włókienek jest jednorodny, drugich zaś prążkowany. Komórka zawierająca włókienka jednorodne ma wygląd gładki, komórka zawierająca włókienka drugiej kategorii jest prążkowana. Tkanka mięśniowa gładka Tkanka [czytaj dalej]
TKANKA NERWOWA cz II
Włókienka nerwowe, czyli neurofibryle, impregnują się solami srebra na kolor czarny. Neurofibryle są cieniutkimi włókienkami, biegnącymi w ciele komórki w rozmaitych kierunkach, przeplatając się ze sobą, w wypustkach zaś, a szczególnie w neurytach, przebiegają równolegle. Dendryty są to wypustki cytoplazmatyczne, które przewodzą dokomórkowo, czyli dośrodkowo, bodźce otrzymane z zewnątrz lub z innych komórek nerwowych. Są one stosunkowo krótkie, ale obficie, drzewiasto rozgałęzione. Najdrobniejsze gałązki końcowe dendrytów nazywają się telodendria. Neuryty są to wyrostki znacznie dłuższe (mogą dochodzić nawet do długości 1,5 m, np. neuryty komórek rdzenia lędźwiowego człowieka) na końcach również drzewkowato rozgałęzione w tzw. drzewka końcowe. Podobnie jak w dendrytach, najcieńsze końcowe gałązki noszą nazwę telodendria. Neuryty przewodzą bodźce od komórki w kierunku obwodu, czyli odśrodkowe. Zarówno dendryty, jak i neuryty mogą tworzyć odgałęzienia boczne, zwane kolateralia. Neurony łączą się ze sobą za pośrednictwem neurytów i dendrytów w ten sposób, że drzewka końcowe jednej komórki nerwowej łączą się z dendrytami drugiej komórki. Połączenia te mają kształt guziczków i nazywają się [czytaj dalej]