kategoria 'TKANKI'
TKANKA NERWOWA
Zadaniem komórek nerwowych (tabl. 17) jest przyjmowanie różnych bodźców fizycznych i chemicznych zewnętrznego środowiska, przez komórki i narządy zmysłowe, odpowiednie przekształcenie tych podniet i przekazanie ich innym komórkom nerwowym względnie nienerwowym,np. mięśniowym. Dla spełnienia tych zadań komórka ma odpowiednio dostosowaną budowę. Charakterystycznym rysem tej budowy będą długie wypustki cytoplazmatyczne wysyłane przez jedną komórkę nerwową do drugiej komórki, co z kolei prowadzi do charakterystycznej sieciowej struktury samej tkanki nerwowej. Zasadnicze elementy tej tkanki, a zatem komórki nerwowe i jej wypustki, wsparte są na elementach innej tkanki, która zarazem je izoluje. Dobrze znaną z anatomii mikroskopowej układu nerwowego kręgowców tkanką podpierającą i izolującą elementy nerwowe jest tkanka glejowa, którą wraz z włóknami nerwowymi tworzy istotę białą mózgu i rdzenia. Neuron Komórka nerwowa nazywa się neuronem. Neuron składa się z tzw. ciała komórkowego (neurocyton), zawierającego jądro, i wypustek cytoplazmatycznych. Część cytoplazmy otaczającej jądro określa się nazwą perikarion. Od ciała komórkowego, odchodzą dwa rodzaje wypustek, a mianowicie: 1) wypustki cytoplazmatyczne, zwane [czytaj dalej]
Nabłonek wielowarstwowy
Nabłonek wielowarstwowy występuje wyłącznie u kręgowców i pojawia się dopiero w rozwoju pozazarodkowym. Nabłonek taki może być cylindryczny lub płaski. Nabłonek wielowarstwowy cylindryczny spotyka się rzadko. Jako przykład może służyć nabłonek węchowy. Składa się on z błony podstawowej i kilku warstw komórek o różnym wyglądzie. Komórki warstwy podstawowej; najmniejsze, są trójkątne lub sześciościenne; komórki warstw środkowych są kształtu wielobocznego, najczęściej rombowego, lub romboidalnego; komórki warstwy górnej, największe, mają wygląd graniastosłupów. Nabłonek ten nie ulega zrogowaceniu. 2) Nabłonek wielowarstwowy płaski ma u podstawy komórki wyższe, a im bliżej powierzchni nabłonka, tym komórki stają się niższe. Komórki różnych warstw różnią się jeszcze innymi szczegółami budowy, które dokładnie omawiają podręczniki histologii. Jedynie komórki warstwy najniższej, zwanej rozrodczą, mają zdolność rozmnażania się (wg reguły Hartwiga). Komórki warstw innych nie dzielą się, natomiast w miarę odsuwania się od warstwy rozrodczej ulegają rogowaceniu. Najbardziej skeratynizowane, martwe komórki wierzchniej warstwy ulegają złuszczeniu, który to proces nazywa się linieniem. Proces [czytaj dalej]
Nabłonek jednowarstwowy cz II
Oprócz permanentnych składników cytoplazmatycznych, takich jak np. aparat Golgiego, mitochondria, spotyka się w cytoplazmie komórek nabłonka pokrywającego włókienka, przebiegające od podstawy ku wolnej powierzchni komórki. Włókienka te, zwane oporowymi (t o n o f ib r y 11 e), przechodzą w nabłonkach wielowarstwowych z komórki do komórki poprzez mostki cytoplazmatyczne i w ten sposób powiększają wytrzymałość tkanki na ucisk czy ciągnienie. W komórkach nabłonka np. dżdżownicy, włókienek tych jest dość dużo i są do siebie równolegle ułożone, u mięczaków natomiast zbiegają się u podstawy komórki, tworząc stożek. W komórkach nabłonka skóry larw płazów bezogonowych, włókienka te przebiegają pęczkami w różnych kierunkach. Prócz stałych, spotyka się w komórkach nabłonka różne substancje przygodne, o różnym składzie chemicznym. Są to często kropelki tłuszczu, glikogen, ziarenka barwnika oraz keratyna i keratohialina ? ciała związane z procesem rogowacenia nabłonka. Innymi ciałami przygodnymi, występującymi czasowo w komórce, są ich wydzieliny. Wydzieliny te spotykamy jedynie w komórkach nabłonka gruczołowego. W nabłonku gruczołowym wyróżnia się komórki gruczołowe surowicze, wydzielające substancję [czytaj dalej]
Nabłonek jednowarstwowy
Komórki nabłonka płaskiego są wieloboczne, o granicach przeważnie zazębionych, przylegają do siebie ściśle. Występuje on np. w pęcherzykach płucnych, opłucnej, otrzewnej, osierdziu itp. Podobny z budowy do i nabłonka płaskiego jest śródbłonek (endothelium), wyścielający naczynia krwionośne, torebki stawowe itp. Zasadnicza różnica polega na mezenchymalnym pochodzeniu śródbłonka, tzn. że pochodzi on z pewnych luźnych zespołów komórek mezodermalnych. Nabłonek brukowy ma komórki o kształcie zbliżonym do brył sześciennych i stąd pochodzi jego druga nazwa ? nabłonek sześcienny. Można go spotkać np. w kanalikach nerkowych. Nabłonek cylindryczny albo pryzmatyczny jest znacznie wyższy od poprzednich. Komórki jego w osi podłużnej, oznaczającej wysokość, są kilkakrotnie dłuższe aniżeli w osi poprzecznej. Na przekroju poprzecznym mają wygląd pięcioboków ? lub sześcioboków. Nabłonek taki wyściela część przewodu pokarmowego (jelito), jajowody itp. W każdym nabłonku wyróżnia się dwie strony ? podstawową, którą nabłonek przylega do tkanki łącznej i stronę wolną, zwróconą ku jakiejś jamie lub na zewnątrz ciała. Można zatem mówić o dwu biegunach komórek ? wolnym i podstawowym. Jądro jest położone bliżej [czytaj dalej]
TKANKA NABŁONKOWA
Równolegle z procesem organogenezy przebiega w rozwoju zarodka proces histogenezy, tj. tworzenia się tkanek, czyli specjalizowanie się, nagromadzonego w czasie rozwoju zarodka, materiału komórkowego do pełnienia określonych funkcji. Tkanką nazywamy zespół komórek 0 podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu i spełniających tę samą czynność. Przyjmując taką definicję, należy uznać już listki zarodkowe za najpierwotniejsze, niezróżnicowane tkanki o charakterze nabłonkowym, okrywają one bowiem zarodek lub wyściełają jego różne jamy. Z tych pierwotnych, podobnych do siebie tkanek różnicują się w miarę rozwoju zarodka stopniowo coraz to nowe tkanki. Zawiązki nowych tkanek, mając wspólne pochodzenie, są do siebie tak podobne, że trudno je nieraz odróżnić, np. zawiązek systemu nerwowego zarodka od jego skóry albo mięśni, które w chwili powstawania mają charakter nabłonka. Wyróżnia się zatem tkanki pierwotne i wtórne albo pochodne. Tkanka nabłonkowa (tela epithelialis) jest pierwotna; tkanki łączne (tela conjuctiva), mięśniowa (tela muscularis) i nerwowa (tela nervosa) ? są tkankami pochodnymi. Tkanką nabłonkową nazywa się też często tkankę ograniczającą w odróżnieniu od pozostałych tkanek, wypełniających. [czytaj dalej]