POKRYCIE CIAŁA ZWIERZĄT

Ważnym składnikiem budowy ciała zwierząt jest jego pokrycie, które chroni zwierzę przed wpływami zewnętrznego otoczenia i poprzez które, zwierzę reaguje na wszystkie bodźce chemiczne i fizyczne środowiska. Pokrycie ciała nadaje często stały określony kształt zwierzęciu, niekiedy stanowi jego element oporowy ? szkielet, a w połączeniu z innymi układami narządów może stanowić układ ruchowy zwierzęcia. Toteż budowa tego pokrycia przedstawia się różnorodnie u różnych zwierząt.
W typie pierwotniaków większość gatunków (wiciowce, wymoczki), pokryta jest cieniutką skórzaną błonką, zwaną pelliculą. Pellicula, jak wiadomo jest cieniutką warstwą silnie zżelifikowanej ektoplazmy i nadaje stały kształt zwierzęciu. Formy nie mające pelliculi dla ochrony budują często domki z drobnych cząsteczek rozmaitych ciał spotykanych w otoczeniu, w których zamieszkują,, jak np. Difflugia, lub budują z wydzielonych przez siebie soli (siarczanu strontu itp) skorupki spełniające ochronną rolę.
U zwierząt wielokomórkowych, tkankowych, rolę pokrycia ciała spełnia naskórek (nabłonek) pochodzenia ektodermalnego. Naskórek wszystkich zwierząt bezkręgowych jest jednowarstwowy, u zwierząt kręgowych jest wielowarstwowy. U bezkręgowców niższych naskórek jest urzęsiony, u wyższych natomiast rzęski zastąpione są przeważnie oskórkiem, tj. k u t i ku 1 ą.
I tak gąbki i jamochłony, a z robaków wirki mają naskórek urzęsiony, u przywr, tasiemców i innych naskórek jest pokryty grubą stosunkowo warstwą oskórka. Rzęski wirków służą do lokomocji. Ważnym szczegółem, z uwagi na związki filogenetyczne, jest urzęsienie niektórych larw przywr oraz tasiemców (miracidium, coracidium).
Dobrze wykształconą warstwę kutikuli spotyka się również u robaków obłych, u których grubość oskórka przewyższa kilkakrotnie wysokość hypodermalnego (o budowie syncytialnej) naskórka. Stosunkowo twarda kutikula pokrywa też naskórek, pierścienic. Do jednowarstwowego naskórka robaków płaskich, obłych i pierścienic przylegają włókna mięśniowe, ułożone, w zależności od grupy systematycznej zwierząt w jednej lub kilku warstwach, o różnym przebiegu. Naskórek z mięśniami tworzą wór skórno-mięśniowy.
U pierścienic do tak zbudowanego wora skórno-mięśniowego dołącza się jeszcze cienka błona otrzewnej ściennej (somatopleura). Komórki nabłonka otrzewnej przylegają bezpośrednio do komórek mięśniowych.
U stawonogów z pojęciem kutikuii łączy się ściśle pojęcie chityny, twardej substancji, o strukturze warstwowej, u niektórych form przepojonej solami wapnia, i o różnorodnej funkcji. Skóra stawonogów składa się również z jednowarstwowego naskórka, zbudowanego z sześciennych, często cylindrycznych komórek ułożonych na cieniutkiej błonie podstawowej, oraz grubej warstwy chityny, podzielonej na drobne płytki pokrywające poszczególne segmenty. Płytki te, połączone ze sobą cieńszymi i elastycznymi partiami, tworzą szkielet zewnętrzny stawonogów (miejscami i wewnętrzny), do którego dołączają się pęczki mięśniowe. Ze sfałdowań skóry stawonogów tworzą się różnego rodzaju wyrostki, jak kolce, rogi, grzebienie itp. Wytworem skóry np. owadów są łuski, różnorodne włosy i szczecinki ? jak włosy przyssawkowe, hydrofobne, jadowe i androkonie, tj. włosy i łuski wydzielające aromatyczną woń.
Również u mięczaków pokrycie ciała stanowi coś w rodzaju wora skórno-mięśniowego. Skóra bowiem mięczaków składa się z jednowarstwowego nabłonka i leżącej pod nim tkanki łącznej. Tkanka ta poprzerastana jest włóknami mięśniowymi odchodzącymi z warstwy mięśni położonej pod tkanką łączną.
Skóra mięczaków, podobnie jak i pierścienic, zawiera liczne gruczoły śluzowe zwilżające jej powierzchnię. Fałd skóry zwany płaszczem wydziela muszlę, zewnętrzną czasami wewnętrzną, jak u głowonogów. Miejsca naskórka nie pokryte muszlą są delikatnie urzęsione.