NARZĄDY POKARMOWE I ICH FIZJOLOGIA cz III
Przewód pokarmowy u szkarłupni jest dobrze rozwinięty. Najczęściej spotyka się dwa otwory, gębowy i odbytowy. Stronę ciała, po której znajduje się otwór gębowy, określa się jako oralną, przeciwległą zaś stronę z otworem odbytowym ? jako aboralną. Otwór ustny, często uzbrojony W płytkowate ząbki, może się znacznie rozszerzać. Krótki przełyk, dookoła którego grupują się ważniejsze układy, prowadzi do dużego żołądka o stosunkowo cienkich ścianach. Żołądek może się wysuwać na zewnątrz. Od żołądka prowadzi ? np. u rozgwiazd ? krótkie i proste jelito końcowe z licznymi gruczołami odbytowymi. Od żołądka odchodzą też do ramion podwójne wypukliny tzw. wątroby. Przewód pokarmowy półstrunowców, np. żołędziowca (Balanoglossus), prosty, nie tworzący zakrętów, zbliża się bardzo typowym szczegółem budowy do przewodu pokarmowego strunowców. Mianowicie gardziel komunikuje z otoczeniem za pośrednictwem szpar skrzelowych, które przebijają początkowy odcinek przewodu pokarmowego zwierzęcia. Bezpośredni bowiem kontakt i związek przedniego odcinka układu pokarmowego z układem oddychania jest bardzo ważną cechą strunowców. Podobne więc stosunki spotyka się u osłonie i bezczaszkowców, u których gardziel [czytaj dalej]
NARZĄDY POKARMOWE I ICH FIZJOLOGIA
Do pobierania pokarmów zwierzęta mają urządzenia dostosowane do stopnia ich organizacji oraz środowiska, w którym żyją. Zwierzęta jednokomórkowe posługują się organellami w postaci nibynóżek (pseudopodia), którymi oblewają pokarm i wciągają w obręb komórki (.Rhizopoda), wici i rzęsek którymi napędzają go do specjalnych otworków w komórce (cytostom) odpowiadających otworowi ustnemu zwierząt wielokomórkowych (Flagellata, Ciliata) . U zwierząt wielokomórkowych do pobierania pokarmów służą specjalne narządy. Narządy te u różnych grup zwierzęcych są różnie wykształcone, w zależności od sposobu pobierania pokarmu i rodzaju trawienia ? wewnątrzkomórkowego czy zewnątrzkomórkowego. 1. Niektóre zwierzęta, jak np. gąbki, małże, osłonice i bezczaszkowce, wytwarzają za pomocą wici i rzęsek w wodzie wiry, podobnie jak wiciowce i orzęski, które wraz z wodą niosą drobne cząstki pokarmowe do otworu gębowego. Wici i rzęski funkcjonują w tym wypadku też jako aparat filtracyjny. 2. Inna grupa zwierząt, np. dżdżownice, drążąc swoje korytarze w ziemi, połykają jej grudki wraz z cząstkami organicznymi próchnicy, stanowiącymi ich pokarm. 3. Istnieje także grupa zwierząt, która za pomocą różnych [czytaj dalej]