RUCH I JEGO NARZĄDY cz II
Rozpatrując kształt mięśni szkieletowych, np. ssaków, można wyróżnić: 1) mięśnie wielodzielne (złożone), tj. przymocowujące się oddzielnymi pęczkami ścięgnowymi do licznych dźwigni (mięsień grzbietu przyczepiający się do wyrostków kręgosłupa i żeber); 2) mięśnie płatowate, czyli szerokie (łączące np. tułów z kończynami); 3) mięśnie okrężne (kształtu pierścieniowatego, układają się wokół otworów, np. ustnego); 4) mięśnie wrzecionowate (łączące np. przedramię z ramieniem). Mięśnie te ułożone w organizmie pojedynczo lub grupami wykonują funkcję zbliżania do siebie czy oddalania połączonych ruchowymi stawami kości, np. kończyn. Z uwagi na tę funkcję mięśnie dzieli się na: 1) zginacze i prostowniki; 2) przywodniki i odwodniki; 3) obracacze; 4) napinacze. Mięśnie działające na dwie kości połączone stawem (np. ramienia i przedramienia) mogą działać w kierunku przeciwnym w porównaniu z działaniem drugiej grupy mięśni ? można więc ją określić jako grupę mięśni antagonistycznych. Mięśnie działające w kierunku zgodnym nazywają się mięśniami współdziałającymi. Ażeby mięsień uległ skurczowi, musi otrzymać odpowiedni impuls z układu [czytaj dalej]
NARZĄDY POKARMOWE I ICH FIZJOLOGIA cz III
Przewód pokarmowy u szkarłupni jest dobrze rozwinięty. Najczęściej spotyka się dwa otwory, gębowy i odbytowy. Stronę ciała, po której znajduje się otwór gębowy, określa się jako oralną, przeciwległą zaś stronę z otworem odbytowym ? jako aboralną. Otwór ustny, często uzbrojony W płytkowate ząbki, może się znacznie rozszerzać. Krótki przełyk, dookoła którego grupują się ważniejsze układy, prowadzi do dużego żołądka o stosunkowo cienkich ścianach. Żołądek może się wysuwać na zewnątrz. Od żołądka prowadzi ? np. u rozgwiazd ? krótkie i proste jelito końcowe z licznymi gruczołami odbytowymi. Od żołądka odchodzą też do ramion podwójne wypukliny tzw. wątroby. Przewód pokarmowy półstrunowców, np. żołędziowca (Balanoglossus), prosty, nie tworzący zakrętów, zbliża się bardzo typowym szczegółem budowy do przewodu pokarmowego strunowców. Mianowicie gardziel komunikuje z otoczeniem za pośrednictwem szpar skrzelowych, które przebijają początkowy odcinek przewodu pokarmowego zwierzęcia. Bezpośredni bowiem kontakt i związek przedniego odcinka układu pokarmowego z układem oddychania jest bardzo ważną cechą strunowców. Podobne więc stosunki spotyka się u osłonie i bezczaszkowców, u których gardziel [czytaj dalej]